Người làm nghề tổ chức xây dựng Đảng với vấn đề đảng viên đương chức giữ mối liên hệ với cấp ủy nơi cư trú trong tình hình mới

Vấn đề đảng viên đương chức giữ mối liên hệ với cấp ủy nơi cư trú được Đảng ta đề ra từ năm 2000 đến nay với hai văn bản của Bộ Chính trị: Quy định số 76-QĐ/TW, ngày 15-6-2000 “Về việc đảng viên đang công tác ở các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp thường xuyên giữ mối liên hệ với chi ủy, đảng ủy cơ sở và gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân nơi cư trú” và Quy định số 213-QĐ/TW, ngày 2-1-2020 “Về trách nhiệm của đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú”. Với chức năng tham mưu cho cấp ủy cùng cấp về việc quản lý đội ngũ đảng viên, những người làm nghề tổ chức xây dựng Đảng xem đây là một kênh quản lý hỗ trợ cho công tác quản lý đảng viên của tổ chức đảng nơi công tác, từ đó luôn suy ngẫm tìm cách nâng cao chất lượng thực chất của công tác này.

Một từ khóa rất quan trọng trong tiêu đề cả hai văn bản của Bộ Chính trị chính là “thường xuyên”. Đây là yêu cầu mà người làm nghề tổ chức quan tâm nhiều nhất, bởi điều đáng lo là việc đảng viên đương chức giữ mối liên hệ với cấp ủy nơi cư trú chỉ tập trung theo kiểu “xuân, thu nhị kỳ”, mỗi năm hai lần gặp mặt định kỳ, và các lần gặp để giải quyết thủ tục hành chính về đánh giá đảng viên hoặc để hoàn chỉnh hồ sơ cán bộ. Đương nhiên những cuộc gặp mặt định kỳ cũng như để nhận xét bằng văn bản về mối liên hệ với nơi cư trú đối với từng đảng viên đương chức là cần thiết, nhưng nếu chỉ vậy thôi thì rõ ràng chưa đạt yêu cầu “thường xuyên”, trong khi đây là điểm nhấn quan trọng trong Quy định số 76-QĐ/TW trước đây và trong Quy định số 213-QĐ/TW hiện nay.

Không phải ngẫu nhiên mà cả hai văn bản trên đều đề cập đến mối quan hệ giữa đảng viên đương chức với nhân dân nơi cư trú, nhấn mạnh đến trách nhiệm gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân của từng đảng viên đương chức tại nơi cư trú. Đây chính là việc làm thường xuyên nhất của đảng viên đương chức tại nơi mình và gia đình sinh sống hằng ngày. Khoản 1, Điều 2, Quy định số 76-QĐ/TW yêu cầu đảng viên đương chức phải “gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân; tuyên truyền, vận động gia đình và nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các công tác xã hội ở nơi cư trú, các quy định của xóm, tổ dân cư”; còn Điều 2, Quy định số 213-QĐ/TW nêu cụ thể hơn: “Nêu gương về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và vai trò tiền phong, gương mẫu của người cán bộ, đảng viên trước nhân dân nơi cư trú” (khoản 1), “Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân; tuyên truyền, vận động gia đình và nhân dân trên địa bàn dân cư thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương nơi cư trú” (khoản 2), “Tham gia các cuộc họp của nhân dân nơi cư trú; thường xuyên giữ mối liên hệ với chi ủy, trưởng thôn, bản, tổ trưởng dân phố, ban công tác mặt trận nơi cư trú để nắm bắt tình hình nhân dân; phản ánh những ý kiến của nhân dân tới cơ quan có thẩm quyền” (khoản 4), “Tham gia và vận động các thành viên trong gia đình tham gia các cuộc vận động, các phong trào thi đua do địa phương phát động. Vận động gia đình và nhân dân xây dựng mối quan hệ gắn bó đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” (khoản 6). Thực hiện nghiêm túc các yêu cầu nêu trên, đảng viên đương chức - trong đó có những người làm nghề tổ chức xây dựng Đảng - mới có thể gọi là đã “thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú”.

Cấp ủy nơi cư trú của đảng viên đương chức được chia thành hai cấp: Đảng ủy xã/phường/đặc khu và chi ủy, chi bộ tổ dân phố/thôn trực thuộc đảng ủy xã/phường/đặc khu. Thực tiễn cho thấy, nhiều năm nay đảng viên đương chức mới chủ yếu giữ mối liên hệ với chi ủy, chi bộ tổ dân phố/thôn trực thuộc đảng ủy xã/phường/đặc khu nơi cư trú. Việc liên hệ với đảng ủy xã/phường/đặc khu chỉ được thiết lập khi cần đảng ủy xã/phường/đặc khu ký và đóng dấu xác nhận chữ ký cùng nhận xét đánh giá đảng viên đương chức của chi ủy chi bộ tổ dân phố/thôn trực thuộc đảng ủy. Thủ tục hành chính này rất cần khi chi ủy, chi bộ tổ dân phố/thôn không có con dấu, nhưng nếu chỉ vậy thôi thì mối liên hệ giữa đảng viên đương chức với đảng ủy xã/phường/đặc khu vẫn còn bất cập, bởi khoản 5, Điều 4, Quy định số 213-QĐ/TW yêu cầu đảng ủy xã/phường/đặc khu phải thực hiện 3 việc: Một là, “xác nhận phiếu nhận xét của chi ủy, chi bộ nơi cư trú đối với đảng viên đang công tác và gửi cho đảng ủy cơ sở nơi đảng viên công tác”; hai là, “biểu dương, khen thưởng hoặc đề nghị cấp ủy cơ sở nơi đảng viên công tác biểu dương, khen thưởng những đảng viên có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ đảng viên nơi cư trú”; ba là, “đề nghị cấp ủy cơ sở nơi đảng viên công tác xem xét xử lý theo quy định đối với những đảng viên chưa thực hiện tốt” (khoản 3, Điều 4, Quy định số 76-QĐ/TW cũng từng yêu cầu đảng ủy xã/phường/đặc khu “định kỳ hàng năm hoặc khi cần thông báo với cấp ủy, chi bộ nơi đảng viên đang công tác về tình hình đảng viên thực hiện nhiệm vụ ở nơi cư trú; đề nghị biểu dương những đảng viên thực hiện tốt và góp ý kiến với những đảng viên chưa thực hiện tốt hoặc có thiếu sót, khuyết điểm ở nơi cư trú”).

Thực tiễn cho thấy, hai việc sau hầu như chưa được đảng ủy xã/phường/đặc khu quan tâm triển khai thực hiện. Điều này xuất phát từ chỗ đảng ủy xã/phường/đặc khu chưa có điều kiện tiếp cận với đảng viên đương chức trên địa bàn (theo khoản 3, Điều 4, Quy định số 213-QĐ/TW: “Định kỳ 6 tháng hoặc khi cần thiết, đảng ủy xã, phường, thị trấn chỉ đạo chi ủy, chi bộ trực thuộc tổ chức họp đảng viên đang công tác cư trú trên địa bàn để thông báo tình hình, nhiệm vụ của địa phương hoặc chuyên đề cần tham khảo ý kiến đảng viên đang công tác để đảng viên nắm được thông tin, tham gia góp ý kiến”). Vì thế, nên chăng người làm nghề tổ chức xây dựng Đảng có thể tham mưu cho cấp ^có thẩm quyền giao cho đảng ủy xã/phường/đặc khu trực tiếp “tổ chức họp đảng viên đang công tác cư trú trên địa bàn để thông báo chuyên đề cần tham khảo ý kiến đảng viên đang công tác để đảng viên nắm được thông tin, tham gia góp ý kiến”, còn việc “tổ chức họp đảng viên đang công tác cư trú trên địa bàn để thông báo tình hình, nhiệm vụ của địa phương để đảng viên nắm được thông tin, tham gia góp ý kiến” có thể giao cho từng chi ủy, chi bộ trực thuộc đảng ủy.

Nội dung chuyên đề mà đảng ủy xã/phường/đặc khu trực tiếp thông báo đến đảng viên đang công tác cư trú trên địa bàn là những hoạt động diễn ra trên địa bàn nhưng mang tính chất đặc thù, phức tạp cần tập trung lãnh đạo của đảng bộ địa phương. Chẳng hạn như chuyên đề về việc phát triển đảng viên trẻ ở khu dân cư, việc vận động giúp đỡ những người lầm lỗi hoàn lương và tái hòa nhập cộng đồng… Trong thực tế, với bất cứ vấn đề gì trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, để đề ra đường lối, chủ trương phù hợp thực tiễn, bao giờ cũng cần đánh giá đúng thực trạng và đề xuất được giải pháp khả thi, nhưng với các nội dung chuyên đề đòi hỏi phải đánh giá sâu sắc hơn, giải pháp không những khả thi mà phải có tính hệ thống và kế thừa được các kinh nghiệm tốt từ thực tiễn công tác của các cơ quan, đơn vị cũng như mỗi cá nhân. Vì lẽ đó, đảng viên đương chức cư trú trên địa bàn hoàn toàn có thể tư vấn một cách hiệu quả theo các yêu cầu vừa nêu cho đảng ủy xã/phường/đặc khu.

Trong tình hình mới, khi cả nước đang triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các xã/phường/đặc khu - nhất là các xã/phường được mở rộng quy mô diện tích và dân số, số đảng viên đương chức trên địa bàn tăng lên đáng kể và câu hỏi làm thế nào để việc thực hiện Quy định số 213-QĐ/TW ngày càng có hiệu quả và chất lượng vẫn luôn là điều trăn trở của những người làm nghề tổ chức xây dựng Đảng./.