Giám sát thường xuyên việc thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị “Về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”

Ý nghĩa chiến lược và nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 66-NQ/TW

Nghị quyết số 66-NQ/TW được ban hành trong bối cảnh nước ta đang tiếp tục xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9-11-2022 của Ban Chấp hành Trung ương “Về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới” và được xác định là một trong những nghị quyết “trụ cột” giúp đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, hùng cường. Đảng ủy Quốc hội xác định Nghị quyết số 66-NQ/TW là “kim chỉ nam” cho hoạt động xây dựng và thực thi pháp luật trong giai đoạn mới, nhất là đối với Quốc hội - cơ quan thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.

Nghị quyết số 66-NQ/TW đã đặt ra những mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn, với tầm nhìn đến năm 2045; xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, với nhiều điểm đột phá: (1) Bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng trong công tác xây dựng pháp luật, phát huy cao độ tính đảng trong xây dựng và thi hành pháp luật; (2) Đổi mới tư duy, định hướng xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực phát triển. (3) Tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật. (4) Nâng cao hiệu quả công tác hợp tác quốc tế, pháp luật quốc tế. (5) Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật. (6) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp luật. (7) Thực hiện cơ chế tài chính đặc biệt cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Kết quả thực hiện và giám sát thường xuyên Nghị quyết số 66-NQ/TW tại Đảng bộ Quốc hội

Ngay sau khi Nghị quyết số 66-NQ/TW được ban hành, Bộ Chính trị đã thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, do đồng chí Tổng Bí thư làm Trưởng ban, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội làm Phó Trưởng ban. Công tác học tập, quán triệt và tuyên truyền được tập trung thực hiện, ngày 18-5-2025, Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW cùng một số nghị quyết quan trọng khác được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu chính tại Nhà Quốc hội tới các điểm cầu bộ, ngành, địa phương. Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã ban hành Kế hoạch số 258-KH/UBKTTW, ngày 3-9-2025, về giám sát thường xuyên việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, nhằm chủ động nắm tình hình, kết quả thực hiện Nghị quyết. Các cơ quan từ Trung ương đến địa phương đã ban hành các kế hoạch triển khai và tổ chức thực hiện. Đối với Đảng bộ Quốc hội, qua giám sát thường xuyên của Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Quốc hội cho thấy:

Thứ nhất, Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội đã khẩn trương, kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện Nghị quyết: Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện⁽¹⁾, trong đó đã đề ra 11 nhiệm vụ cụ thể; nêu rõ yêu cầu, nội dung công việc cần thực hiện, phân công cụ thể người có trách nhiệm chỉ đạo, cơ quan thường trực, cơ quan phối hợp, thời gian thực hiện đối với từng nhiệm vụ; giao Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Quốc hội tổ chức giám sát thường xuyên theo thẩm quyền; Đảng ủy Quốc hội triển khai thực hiện việc giám sát thường xuyên thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW theo Kế hoạch số 258-KH/UBKTTW của Ủy ban Kiểm tra Trung ương; lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan của Quốc hội triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp và thể chế hóa thành pháp luật của Nhà nước trong các luật, nghị quyết trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9 (tháng 5 và 6-2025) và Kỳ họp thứ 10 (từ tháng 10 đến tháng 12-2025).

Thứ hai, ngay sau khi Nghị quyết số 66-NQ/TW được ban hành, Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội đã phối hợp với Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan có liên quan xây dựng, trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết số 197/2025/QH15, ngày 17-5-2025 “Về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật”. Nghị quyết đã thể chế nhiều nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết số 66-NQ/TW, quy định cụ thể các chính sách đặc biệt cho công tác xây dựng pháp luật, chính sách đãi ngộ, thu hút, ưu đãi đối với nhân lực làm công tác pháp luật, đầu tư hạ tầng số, ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số, đồng thời quy định nguyên tắc, điều kiện áp dụng bảo đảm công khai, minh bạch, kiểm soát sự lạm dụng. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 95/2025/UBTVQH15, ngày 13-8-2025 “Quy định các nội dung được Quốc hội giao tại Nghị quyết số 197/2025/QH15”. Cũng tại Kỳ họp thứ 9, để tiếp tục thể chế Nghị quyết số 66-NQ/TW, thực hiện Thông báo số 05-TB/BCĐTW, ngày 11-6-2025, của Ban Chỉ đạo Trung ương “Về hoàn thiện thể chế, pháp luật”, Đảng ủy Quốc hội đã lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan của Quốc hội phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Chính phủ thực hiện việc rà soát, xây dựng, thẩm tra và trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết số 206/2025/QH15, ngày 24-6-2025 “Về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật”. Đây là quyết tâm cao, nỗ lực lớn của Đảng ủy Quốc hội, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, cũng như của Chính phủ và các cơ quan của Chính phủ đã rất khẩn trương, kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 66-NQ/TW thành pháp luật của Nhà nước.

Thứ ba, với tinh thần đổi mới tư duy, định hướng xây dựng pháp luật của Nghị quyết số 66-NQ/TW đã đề ra, Đảng ủy Quốc hội đã cùng với Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo rà soát, xây dựng, thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý và trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 9 tổng số 34 luật (trong 34 dự án luật này đã sửa đổi, bổ sung hơn 90 luật, bộ luật), 14 Nghị quyết quy phạm pháp luật (trong đó có Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013); trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật để kịp thời triển khai thực hiện các chủ trương lớn, trọng tâm trong năm 2025 của Đảng, nhất là chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, sắp xếp đơn vị hành chính, gắn với phân cấp, phân quyền, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện pháp luật về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với những quy định nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo; thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; xây dựng và hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp… Các quy định của luật, nghị quyết này đều xuất phát từ lợi ích toàn cục của đất nước, không có tư duy “không quản được thì cấm”, chỉ quy định những vấn đề mang tính ổn định, lâu dài, đơn giản, dễ thực hiện, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Về cơ bản, các luật chỉ quy định những vấn đề khung, có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội và giao Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định cụ thể để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, ngoại trừ các luật quy định về quyền con người, quyền công dân, tố tụng tư pháp.

Thứ tư, thực tiễn triển khai thực hiện công tác kiểm tra, giám sát tại Đảng ủy Quốc hội cho thấy, Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Hội đồng Dân tộc, đảng ủy ở các Ủy ban của Quốc hội đã nỗ lực, kịp thời triển khai thực hiện hoạt động theo dõi, giám sát thường xuyên việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW gắn với tự kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, các kết luận có liên quan của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, cùng với thực hiện chế độ báo cáo theo yêu cầu của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các Đoàn kiểm tra của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và yêu cầu của Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Bên cạnh những kết quả đạt được, qua thực tiễn cho thấy, trong năm 2025, các đảng ủy, ủy ban kiểm tra trong Đảng bộ Quốc hội chủ yếu mới dừng ở hình thức theo dõi, giám sát thường xuyên việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW gắn với công tác lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan triển khai thực hiện các nhiệm vụ chính trị hoặc “lồng ghép”, gắn với việc triển khai thực hiện các kết luận, kế hoạch của Trung ương và thực hiện chế độ báo cáo theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền. Bên cạnh đó, hoạt động giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW ở Đảng bộ Quốc hội còn có những khó khăn nhất định, xuất phát từ sự phức tạp, yêu cầu chuyên môn vừa sâu, vừa rộng của công tác lập pháp. Trong khi đó, việc kiểm tra, giám sát để đánh giá tính đúng đắn, đầy đủ, kịp thời của việc thể chế hóa các quy định, chính sách của Đảng thành pháp luật là nhiệm vụ khó khăn, đòi hỏi cán bộ kiểm tra phải có năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và hiểu biết về công tác lập pháp.

Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng trong việc đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới. Vì vậy, tăng cường giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW là nhiệm vụ không thể tách rời với công tác chỉ đạo, lãnh đạo và tổ chức thực hiện. Thời gian tới, cần đẩy mạnh hơn nữa hoạt động kiểm tra, giám sát, nhất là giám sát thường xuyên việc triển khai thực hiện Nghị quyết, bảo đảm tính tổng thể từ khâu xây dựng đến thi hành pháp luật; từ Trung ương tới cơ sở; từ cơ quan nhà nước đến tổ chức xã hội và người dân. Trong quá trình đó, Đảng ủy Quốc hội, các tổ chức đảng trong cơ quan Quốc hội và Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Quốc hội tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong thực hiện, kiểm tra, giám sát và thúc đẩy đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp. Có như vậy, nghị quyết không chỉ dừng lại trên văn bản mà thực sự lan tỏa, góp phần nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật, hiệu lực thi hành pháp luật và uy tín của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam./.

---------------------------------

(1) Kế hoạch số 28-KH/ĐUQH, ngày 16-5-2025 “triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30-4-2025, của Bộ Chính trị, về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.